2016 Jaar van het Boek: een terugblik

23 december 2016

De laatste dagen van 2016 zijn aangebroken, waarmee ook het Jaar van het Boek ten einde komt: een jaar waarin het mooie, leuke, belangrijke en het goede van boeken extra werd benadrukt.

Lancering en literair benefiet

Na een feestelijke lancering van het Jaar van het Boek in Amstelveen met een pakkende column van Nico Dijkshoorn, vond begin februari Een nieuw hoofdstuk, boekenbenefiet voor vluchtelingenkinderen plaats. Meer dan 20 auteurs en muzikanten traden belangeloos op in een nagenoeg uitverkochte Amsterdamse Stadsschouwburg. De literaire benefietavond leverde meer dan €40.000,- op voor My Book Buddy, dat vluchtelingenkinderen van (o.a.) boeken voorziet.

Verkiezing van het Belangrijkste Boek

In april startte de Verkiezing van het Belangrijkste Boek met een speciale uitzending van De Wereld Draait Door, waarbij de tien curatoren van de verkiezing – Floortje Dessing, Adriaan van Dis, Annemiek Schrijver, Ellen Deckwitz, Frank Evenblij, Jan Paul Schutten, José van Dijck, Stijn Huijts, Tom Lanoye en Martine Gosselink – toelichtten welke boeken volgens hen kans maakten op de titel Belangrijkste Boek van Nederland. Mediapartner AD besteedde in een wekelijkse serie aandacht aan de verkiezing, waarbij Bekende Nederlanders zoals Giovanca, Edith Schippers, Barry Atsma en Pepijn Lanen vertelden over de boeken die een speciale rol in hun leven hebben gespeeld. Publieksevenementen rond de verkiezing vonden onder andere plaats tijdens het ILFU, de Deventer Boekenmarkt en de A’damse Uitmarkt. De uitslag van de Verkiezing in september werd eveneens breed uitgemeten in DWDD en het AD: niet De ontdekking van de hemel van Harry Mulisch of Het achterhuis van Anne Frank, maar de Bijbel staat met stip op 1. De Verkiezing van het Belangrijkste Boek vond niet alleen op landelijk niveau plaats; diverse bibliotheken en boekhandels organiseerden hun eigen variant van de verkiezing (bijvoorbeeld in Tilburg).

Activiteiten & Boekenparade

Los van de verkiezing waren in het hele land diverse evenementen in het kader van het Jaar van het Boek te bezoeken, zoals lezingen, workshops, boekenclubs en -markten en interviews met schrijvers en illustratoren. Er waren de tentoonstellingen, waaronder Het boek van binnen (Museum Meermanno) en Van Muiderslot tot Bommelstein, publiek kon leren Schrijven als een monnik, maar ook op zoek naar de schrijver in zichzelf. Zowel on- als offline was in boekhandels en bibliotheken het Jaar van het Boek-logo te zien en Leesplein publiceerde naar aanleiding van het Jaar wekelijks bijzondere Boekenweetjes. Ook particulieren haakten aan: zo publiceerde Peter Zonneberg iedere dag (!) een afbeelding van een schilderij van iemand een boek leest op zijn website.
In september vond een maand lang de Boekenparade plaats met meer dan 20 boekenprogramma’s. Zo was Manuscripta er een onderdeel van, er vond een groot YALBal voor jongeren plaats en er was een Kookboekenfestival. Op de Boekenparade werd ook de speciale Jaar van het Boek-postzegel onthuld.

Onderwijs

Ook in het onderwijs speelde 2016 Jaar van het Boek. Het jaar begon met de Junior Schrijfwedstrijd. Ook riep Kinderboekenambassadeur Jan Paul Schutten kinderen op om hem te helpen een steengoeie campagne voor lezen te bedenken. De lesbrief voor dit project Help de Kinderboekenambassadeur! werd massaal aangevraagd. De winnende inzending was van Houda Challal van Basisschool De Walsprong. Haar poster is in oktober naar alle basisscholen van Nederland verspreid.

Ruim 5000 VMBO- docenten Nederlands, docenten Nederlands in opleiding en educatief medewerkers van bibliotheken kregen in het kader van het jaar een boek cadeau. Zij ontvingen in september de bundel STUK! twintig fragmenten om (voor) te lezenom vmbo-leerlingen te enthousiasmeren (meer) te gaan lezen. Aandacht voor deze bundel in de Lezen en op sociale media leverde veel extra aanvragen voor de bundel van docenten Nederlands op – uit het vmbo, maar ook van docenten die lesgeven in de onderbouw van de havo en het vwo.
Een derde educatief project werd gelanceerd in november: Momentje Vrij? Boek erbij!; een initiatief om scholen te stimuleren het beproefde beleid in te voeren, waarbij leerlingen altijd een leesboek bij zich hebben om te lezen op ‘verloren’ momenten in de klas.

Ouderen

Naast projecten voor jongeren was er ook aandacht voor ouderen in het Jaar van het Boek. Op 7 oktober vond de Nationale Voorleeslunch plaats. Op meer dan 120 plekken in Nederland kwamen ouderen samen in bibliotheken en verzorgingstehuizen om met elkaar te luisteren naar verhalen die werden voorgelezen en met elkaar te lunchen. Dit jaar schreef Jan Siebelink het speciale Voorleeslunchverhaal, dat hij in Deventer voorlas. Ook Gerard Joling verraste een groep ouderen met een voorleesbezoek.

Slotevent

Op 19 december werd het Jaar van het Boek afgesloten met een publieksevenement in Paradiso Noord. Aanleiding voor de avond was een internationale literatuurstudie naar de vraag wat lezen met je doet – voor je welzijn, gezondheid, sociale houding en meer. Wilfried de Jong interviewde Herman Koch over boeken die hem tot een beter, slimmer, gelukkiger of ander mens hebben gemaakt.

2017

Het Jaar van het Boek is welbeschouwd nog niet helemaal afgelopen.Volgend jaar wordt nog een Schrijversbos en de vernieuwde Airport Library op Schiphol geopend.

In 2017 gaat De Leescoalitie, waarvan het LiteratuurMuseum sinds kort deel uitmaakt, aandacht besteden aan de verbindende kracht van verhalen.